RSS Feed tweeter facebook

تاریخ :2011 نوامبر 3 - 12:44 ق.ظ بازدید: 9,314 کد:1510
 
دکترکمالی پور: گرایش رسانه ها به سوی دیجیتال وفراگیری است

پایک نیوز: دکتر یحیی کمالی پور در سفر اخیر خود به مالزی در یک کنفرانس خبری با حضور رسانه های ایرانی و مالزیایی در دانشگاه لیم کوک وینگ حضور یافت و به سئوالات متنوع آنها در مورد رسانه های دیجیتال، رونامه نگاری شهروندی، مسائل اخلاقی و … پاسخ داد. خبرنگار ایرنا، خبرنگار خبرگزاری مهر، خبرنگار وبسایت خبری ایران مالزی، خبرنگار مجله بیلبورد، خبرنگار مجله مونوریل و خبرنگاران روزنامه های محلی مالزی از جمله رسانه های حاضر در این کنفرانس خبری بودند. متن زیر حاصل گفتگوی صمیمانه خبرنگاران با دکتر یحیی کمالی پور است که توسط طناز اکرامی، دانشجوی رشته مدیریت ارتباطات و روابط عمومی ترجمه و تنظیم شده است.

1-      شما در سخنرانی خود از چاپ دیجبتال در مقابل چاپ پرینت صحبت کردید. خود شما به هنگام راه اندازی ژورنال گلوبال مدیا به صورت آن لاین و حتی قبل از شروع آن در ارتباط با همکارانی که هنوز در رسانه ی سنتی کار می کرده اند، درگیر چه موضوعاتی بودید؟

در واقع پشت تمام این پروژه (دیجیتالی کردن) داستانی وجود دارد.این پروژه در سال 1991 شروع شد. یک زمانی یکی از ناشران امریکایی برای ملاقات با من به دانشکده ما آمده بود.سپس او به من پیشنهاد کرد که روی نشر کتاب ارتباطات جهانی کار کنم. در واقع یک پیشنهاد ساده بود اما مثل توپی بود که ما آن را در هوا گرفتیم و در نتیجه تبدیل به وب سایت گلوبال مدیا ژورنال، ویسابت شخصی من به عنوان یک دهکده کوچک و دیگر رسانه های دیچیتال شد که ایده مرا حمایت  می کردند. این لازمه یک کار علمی‌ دراز مدت بود. این کتاب در دو ویرایش به زبان چینی نیز ترجمه شد وتنها کتاب در مبحث ارتباطات جهانی است که در دانشگاه‌های چین در کلاسهای  درسی به عنوان رفرنس از آن استفاده می شود.

قصد من از ایجاد وبسایت‌های مختلف به روز نگه داشتن دانش آموزان و استادان دانشگاه بود. در اینجا باید بگویم که دانشگاه من در طول 25 سال گذشته همواره  پذیرای هر گونه ابتکاری از سوی من بوده و از کارهای علمی و آموزشی‌ من استقبال کرده.  در نتیجه تنها چیزی که من احتیاج داشتم پشتیبانی فنی و فضای کافی برای سرور دانشگاه بود.  بنابراین حجمی کافی‌ از سرور دانشگاه را در اختیار من گذاشتند که برای من هیچ هزینه ای نداشت. سپس من دانشجویان خود را وارد کار کردم دانشجویانی که در طراحی خوب بودند و دانشگاه من هر سال وهر ترم پذیرای دانشجویان زیادی بود و سعی من بر این بود تا از آنها طی مدت سال تحصیل استفاده کنم.  این پروژه ها فرصت مناسبی را برای آموزش عملی‌ تعدادی از دانشجویان ارتباطات بطور مداوم مهیا کرد.

هم اکنون ژورنال رسانه‌‌های جهانی‌ دربیش از 18 کشورو به زبان‌های مختلف منتشر می شود و نسخه فارسی آن نیزبوسیله بخش ارتباطات دانشگاه تهران منتشر می شود و دانشجویان زیادی برای این ژورنال کار می کنند و این کار برای آنها یک موقعییت یادگیری تجربی خوبی می باشد که در حین آموزش کارهم یاد می گیرند. در واقع برای موفقیت این نشریه جهانی‌ چیزی که ما احتیاج داریم علاقه، پشتکارو فداکاری است.

2.  کار شما برای بسیاری از فعالان قدیمی حوزه کار نشر، فرهنگ و رسانه  یک جور تولید رسانه ی جدید می باشد. آیا تا به حال کسی شما را به خاطر انتشار ژورنال شخصیتان زیر سوال برده است ؟منظورم کسانی هستند که هنوز با انتشار ژورنال به صورت نوشتاری موافق هستند؟

البته کسانی بوده اند، چون من مرزهای سنتی و قدیمی را شکسته ام نه فقط در زمینه ی ژورنال بلکه در انجمن جهانی ارتباطات نیز ما همین کار را کردیم. در واقع ما در ابتدا هیچ عضوی نداشتیم و هنوز هم نداریم و حقٔ عضویتی نیز از کسی‌ دریافت نمیکنیم و این بخشی از پروژه آزاد سازی ( (democratization اطلاعات و ارتباطات می باشد. از یک طرف آنها کار من را دوست نداشتند ولی از طرفی دیگر قدمهای من را دنبال می کردند و این یک علامت خوب بود. آزاد سازی و شکستن مرز‌های جغرافیا یی و گروهی و اجازه دسترسی‌ همه به مطالب چاپ شده در ژورنال ها، یکی‌ از جذابیت‌های این پروژه‌های علمی‌ است که صدها نفر را به همکاری و همگامی با من از سراسر جهان جلب کرده است.

 باید در نظر داشته باشیم که ما در دنيايي زندگي مي‌كنيم كه همه چيز در حال تغيير است و در آينده مي‌توانيم آن‌چه امروز بر ما مي‌گذرد را بدرستي درك و تحليل كنيم. در واقع بشر پس از سپري كردن دوره‌ي كشاورزي و صنعتي اكنون در حال گذار به ‌مرحله‌ي جديدي‌ست كه اينترنت و تكنولوژي‌هاي ارتباطي ديجيتال نقش مهمي در آن ايفا مي‌كنند. من همواره تلاش کرده ام تا از این فرصتهای استثنایی به بهترین نحو استفاده کنم.

3. همانطور که شما می دانید نسل وب سایتها  هر روز در حال تغییر می باشند. آمار و ارقام هر روزه بیشتر و بیشتر می شوند. هدف اصلی این است که این پویایی به سمت با معنا بودن پیش برود.امروزه اصول اخلاقی مهمترین هدف در دنیا می باشد اما در دنیای تکنولوژی، ماشین چطور می تواند این اصول اخلاقی را دیجیتالی کنند؟ به عبارت دیگر، رسانه و روزنامه ها چطور می توانند این اصول اخلاقی را در کنار تکنولوژی برای نسل جدید به وجود بیاورند؟ البته در بعضی از جوامع بدون قانون و خط قرمز، تکنولوژی بدون اصول اخلاقی وجود دارد که دولت هیچ کنترلی روی هیچ چیزی ندارد.

مطمئنا این یک سوال و مساله چالش برانگیز است. در هر زمینه ای و در هر رشته ای اصول اخلاقی یکی از مهمترین چالش ها بوده است. هیچ فرقی نمی کند که شما یک تاجر، یک سیاست مدار یا یک وکیل باشید با وجود اصول اخلاقی، اطمینان به وجود می آید وبه دنبال آن مسئولیت. و شما از طریق تحصیلات و آموزش می توانید به این هدف برسید. البته این هدف از خانواده شروع می شود که مادر و پدر ملزم به آموزش فرزندان هستند و در کنار آنها فرزندان آموزش دیده می شوند و اصول اخلاقی را یاد می گیرند. همچنین آنها از معلمان و استادان خود هم آموزش می گیرند.  بنا براین اگر پدر و مادر خود اخلاق مدار باشند، فرزندان آنها نیز اخلاق مدار خواهتد بود. این در زمینه استاد و دانشجو نیز صحیح است. البته باید پذیرفت که چیزی را نمی توان به زور وارد مغز کسی کرد. این یک فرایندی است که از سن خیلی کم شروع می شد و ادامه پیدا می کند اما در طول آموزش مهم تر از همه تاکید بر اهمیت اصول اخلاقی می باشد که این مسئولیت به عهده ی  رسانه ها نیز هست. به همین خاطر است که من تاکید دارم این کار باید از والدین سپس مدارس، دانشگاه ها ،مساجد، کلیسا و رسانه ها شروع شود. این امر در ارتباط با رسانه ها نیز صحیح است. اینکه شما در نوشتن اصول اخلاقی را رعایت کنید، در گزارش نوشتن منصف باشید و یا در هر کار رسانه ای دیگر کار آسا نی نیست ولی‌ انجام شدنی است وکلید آن آموزش است.

4. در ارتباط با روزنامه نگاری شهروندی، به نظر شما ایده ی خوبی است که مردم را وارد مسائل سیاسی کرد و روزنامه نگاری حرفه ای را به روزنامه نگاری غیر حرفه ای تغییر داد؟

روزنامه نگاری حرفه ای باید همیشه باشد چون ما به روزنامه نگار حرفه ای نیاز داریم. این یک واقعیت است چه در ارتباط با رسانه های سنتی و چاپی و چه در ارتباط با رسانه های مدرن و دیجیتال. اما این روزنامه نگاری باید ارتقاء یا بهبود یابد. از سوی دیگر روزنامه نگاری شهروندی قرار هم نیست که جایگزین روزنامه نگاری حرفه ای شود و نباید هم بشود. اما مسئله مهم این است که امروزه هر کسی می تواند نظر خودش را بلند اعلام کند و حتی شما به عنوان یک مصرف کننده می توانید رسانه ی خود را انتخاب کنید. شما مجبور به قبول هر چیزی که می بینید یا می شنوید یا حتی می خوانید نیستید. لذا روزنامه نگاری حرفه ای باید خود را با این وضعیت انطباق دهد چون مسئولیت‌های اوزیادترو پیچیده تر شده است . اصطلاح حرفه ای بودن در بردارنده یکسری توانایی هایی است که هرکسی از عهده آن بر نمی آید. هما نطور که در بحث قبلی گفتم، حرفه ای یعنی تخصص به اضافه اخلاق و مسئولیت.

5. با توجه به بحث دیجیتالی شدن رسانه ها و موضوع آزاد سازی اطلاعات، بویژه ژورنال ها، چطور می توان به بحث اعتبار رسانه پرداخت؟ شما تاکید می کنید که با دیجیتالی شدن، اطلاعات به طور وسیع و رایگان در اختیار مخاطب قرار می گیرد، این ممکن است اعتبار و درجه علمی رسانه یا آنچه به قول معروف  Impact Factor  نامیده می شود، را کاهش دهد.

ببینید با ديجيتالی كردن ژورنال‌هاي علمي دسترسي افراد در سرتاسر دنيا به آخرين نتايج علمي آسان شده است. اين امر همچنین به دموكرات كردن هر چه بيشتر فضاهاي آكادميك مي‌انجامد. به عنوان مثال در پروژه‌اي)  ژورنال رسانه‌‌های جهانی(‌ كه من در دانشگاه پوردو سرپرستي آن را بر عهده دارم تلاش مي‌كنيم تا متون تا از طریق شبکه جها نی‌ این ژورنال ها  به راحتي با زبان‌هاي ديگر نيز در دسترس علاقه مندان قرار بگيرد. همچنين با بهره‌گيري از ابزارهاي جديد، متون علمي، نويسندگان،‌ پژوهشگران، و دانشجويان را بيش از پيش به يكديگر مرتبط مي‌كنيم. در اين روش امكان بازخورد و تبادل نظر نيز وجود دارد كه برتري بزرگي نسبت به شيوه‌ي سنتي ژورنال چاپي محسوب مي‌شود. روش دیجیتال مزایای دیگری همچون كاهش هزينه‌ي توليد، توزيع و آرشيو و … را هم دارد.

اما چیزی که بسیار مهم است، طرز فکر سنتی است که مثل بسیاری از سنت هایی چون طرز لباس پوشیدن تغییر آن به آسانی انجام شدنی نیست و نیاز به فرصت و پشتکار دارد.  ما انسان‌ها فرزندان عادت‌هاي خودمان هستيم و به همين دليل نسبت به پديده‌ها و جريان‌هاي جديد زندگي موضع‌گيري مي‌كنيم. يادآوري تاریخ گذشته و عكس‌العمل‌هاي جوامع نسبت به وسايل ارتباطي از جمله راديو،‌ تلويزيون و اينترنت موئد اين نكته است. در حالي‌كه پديده‌هاي جديد ارتباطي تنها يك نوع ابزار هستند و خوبي يا بدي آن‌ها در شيوه‌ي استفاده و بهره‌برداري از آنهاست.

6. در دنياي جديد و دیجیتال هيچ‌كس نمي‌تواند ادعا مالكيت فضاي اينترنت را داشته باشد اما بايد در نظر داشت كه پيروزي از آن كساني ا‌ست كه در كار خود خلاقيت داشته باشند و با بهره‌برداري از ايده‌ها و امكانات جديد مخاطبان بيشتري را به خود جلب كنند. لذا در عصر مدرن و دیجیتال، تاکید باید روی محتوا و کیفیت تولید باشد. اگر کیفیت محتوا افزایش یابد، بحث اعتبار نیز حل می شود. ضمن آنکه خیلی از این مسائل کمی است و مثل امتحان تافل و نمونه های مختلفی از آزمونهای دیگر که پتانسیل واقعی شما را نمی سنجد، در عرصه انتشار نیز کمیت تمی تواند تنها ملاک باشد، البته کمیت هم یک فاکتور است، اما تمرکز باید روی کیفیت باشد.

امروزه قطار انتشار از سمت انحصاریت به سوی فراگیری حرکت می کند و محصول خودش باید به جای خودش صحبت کند. در عرصه نشر دیجیتال، کیفییت مقاله و محتوای آن می تواند بجای خود صحبت کند. یعنی‌ هر خواننده خود میتواند داوری کند، نه اینکه مقاله شما از قبل توسط معدودی از افراد گزینش و در اختیار مخاطب قرار گرفته باشد. به عبارت دیگر، در نشر دیجیتال این دیگر گروه های کوچک و انحصاری نیستند که که مقالات را قبل از چاپ رده بندی می کنند، بلکه در عوض انبوه مخاطبان یان کار می کنند. شما زمانی که مقاله ای را می خوانید، خودمتوجه علمی بودن آن خواهید شد.

7. رسانه های دیجیتال چه استراتژی هایی را برای نوآورانه بودن می توانند به کار گیرند؟

این یک سئوال عالی است. در واقع برای هر ایده و نوآوری برای اینکه به واقعیت تبدیل شود، محیط باید مناسب باشد. در محیطی که محدودیت های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی وجود دارد نو آوری بسیار مشکل است. تنها در یک محیط مناسب و سازگار می توان شکوفا شد اما برای نو آوری، شما باید بستر آنرا فراهم کرده باشید. این چیزی است که من در حال انجام آن هستم و آن تغییر و انقلاب در نحوه انتشار است، البته انقلابی که در آن کشته و زحمی نیست. این یک کار مثبت است. تمام تغییرات به معنای تغییر منفی نمی باشند. زمانی که شما در مورد تغییر صحبت می کنید ما احتیاج به محتوا و بستر داریم  و اینکه چه طور باید این کار را انجام داد؟  این بستگی دارد که شما کجا هستید و چه محدودیت هایی دارید. شما باید در محدوده ی قوانین هر کشور کار کنید، چون هر کشوری قوانین مخصوص به خود دارد و قوانین جهانی و یکسان نمی باشند. به نظر من محیط و بستر نقش کلیدی را بازی می کند. محیط باید پشتیبان شما باشد. به عنوان مثا ل مالزی حال حاضر را با مالزی 10 سال پیش مقایسه کنید متوجه می شویم که در آن زمان کجا بوده و حالا چه شده است. من به تازگی از عمان آمده ام،عمان باور نکردنی بود. زمانی که شما پذیرای ایده‌های تازه باشید، احترام متقابل را اساس کارها و دیدگاه‌های خود قرار دهید در نتیجه پشتیبانی متقابل خواهید داشت. در آن صورت استعدادها را پیدا می کنید.هیچ وقت موفقییت به طور تصادفی به سمت شما نمی آید بلکه یک روندی را باید بپیمایید. هر کشوری افراد با استعدادی دارد که می توانند به موفقیت برسند اما موانع بر سر راه محدودیت ها، امکانات، پول، قدرت و سیاست است.

8. شما قبول دارید که در پس رسانه ها ایدئولوژی و پروپاگاندا وجود دارد؟

ما نمی توانیم این حرف را برای همه ی رسانه ها بزنیم و آنرا به همه تعمیم دهیم. بستگی دارد، چون ما خیلی رسانه، روزنامه و مجله داریم که مسئولیت پذیر هستند و با وجود همه محدودیت ها بیشترین تلاش را برای اطلاع رسانی و آموزش به روش اصولی و اخلاقی می کنند. همچنین ما باید متوجه همه حد و حدود و مزرها باشیم، بویژه اینکه اگر ما در یک کشور دیکتاتوری زندگی می کنیم. در کشور های دیکتاتوری رسانه ها عمدتا در اختیار رژیم هاست.

علاوه براین ما باید بین رسانه های غالب و رسانه های جایگزین تفاوت قائل شویم. آری، رسانه های غالب حتی در ایالت متحده آمریکا نیز گرایش به سمت ایدئولوژی و پروپاگاندا دارند. ولی همه آنها این طور نیستند.

اما باید توجه داشته باشید که نمی توان رسانه را از سیاست، اقتصاد، و فرهنگ جدا دانست. قدرت، رسانه، سیاست و فرهنگ با هم عجین شده اند. بنابراین رسانه صرفا در پس قدرت، فرهنگ و سیاست نیست، بلکه بخشی از زندگی سیاسی، فرهنگی و حتی تجاری امروزی است. یک تاجر برای تبلیغ محصولاتش به رسانه احتیاج دارد و یک سیاست مدار نیز از طریق رسانه میتواند با عموم مردم ارتباط برقرار کند. در عرصه فرهنگ نیز، برای حفظ فرهنگ و سنت های باید کار فرهنگی کرد و همه اینها از طریق رسانه ها صورت می گیرند.

9. چرا فقط امریکا و انگلیس می توانند روی محتوای خبرها در مقیاس جهانی تاثیر داشته باشند؟

این قضیه در حال تغییر است. هم اکنون زلزله ای در چشم انداز رسانه ها در حال وقوع است. خیلی از رسانه ها هستند که غربی نیستند، اما تاثیر شگرفی روی جریان اخبار دارند. البته این گفته تا حدودی  درست است چون قبل از فراگیر شدن اینترنت و شبکه‌های جهانی‌ تلویزیون رسانه های غربی بیشتر تاثیرگذار بوده اند، اما این وضعیت به سرعت در حال تغییر است.

10. نظر شما در ارتباط  با خبرگزاری الجزیره چه می باشد؟

بلی، الجزیره یک نمونه خوب برای اثبات تغیری است که به آن اشاره کردم.  به نظر من الجزیره یک کانال خبرگزاری بسیار قوی می باشد که نقش مهمی را در کشور های خاورمیانه  و اخیرا نیز در  انقلاب  مصر بازی کرد. شما می توانستید 24 ساعته از طریق  دوربین الجزیره را روی اتفاقا تی که در میدان تحریررخ می داد به صورت زنده ببینید. این چیزی است که خودم دیدم و حتی کسانی که در دسترسی به این کانال نداشتند می توانستند این کانال را از طریق اینترنت دریافت کنند. امروز کانال الجزیره نقش کلیدی را در خبر رسانی ایفا می کند.

در ارتباط با قسمت دیگر سوال شما، همیشه این از من پرسیده می شود که آیا شبکه های اجتماعی باعث تحول  (انقلاب) می شود یا نه؟ جواب من برای این سئوال منفی می باشد. رسانه هیچ گاه به تنهایی باعث انقلاب نمی شود حتما باید دلایل اقتصادی و سیاسی برای آن وجود داشته باشد. در جایی که شما می خواهید استخدام شوید، ولی کار نیست، می خواهید صحبت کنید، ولی آزادی بیان ندارید، می خواهید تجلی یابید ولی محدود هستید و نمی توانید از استعدادهایتان استفاده کنید، و امیدی به آینده ندارید.  در چنین فضا یی است که انقلاب جان می‌گیرد و رسانه‌‌ها محرک آن می شوند. اینجاست که رسانه و بویژه شبکه های اجتماعی به شما اجازه ی ابراز ایده های تان را می دهد، به شما امکان تحرک و کار جمعی را می دهد. بنا براین ما باید به رسانه نگاه جامع و همه جانبه داشته باشیم، ضمن آنکه همه رسانه ها هم توانایی و قابلیت های یکسان ندارند. تاثیرات هر رسانه با رسانه دیگر متفاوت می باشد.

11.نظر شما در ارتباط  با آزادی رسانه ها چیست؟

اول به من اجازه بدهید که مفهوم آزادی را توضیح بدهم. آیا ما میتوانیم آزادی مطلق داشته باشیم؟ نه اصلا چنین چیزی وجود ندارد و ما نمی توانیم آزادی کامل  داشته باشیم. واژه آزادی باید همراه با مسئولیت باشد. در کشورهای در حال توسعه واژه آزادی به معنای اینکه هر کاری من می توانم انجام دهم و هر چیزی را می توانم بیان کنم، نیست. این یک تلقی اشتباه از مفهوم آزادی است. حتی در آمریکا هم همچنین تصوری از آزادی دستکم بر اساس قانون وجود دارد.  آزادی بدون قید و شرط و بدون مسئولیت، یعنی‌ هرج و مرج.

12. در زمان جنگ بین عراق و امریکا مردم دسترسی به اخبار نداشتند. من صحنه ای از فیلمی را دیدم که مالکان رسانه ها در شهر سیاتل در حال بحث با هم بودند که اگر مردم می خواهند اخباری در ارتباط با جنگ داشته باشند باید اخبار را از کانال های کانادایی دریافت کنند؟

من فکر می کنم که این موضوع اشتباه تفهیم شده است .رسانه در هیچ کشوری به طور کامل آزادی ندارد حتی رسانه ی غالب در امریکا. در آمریکا شما در خانه تلویزیون دارید می توانید کانال FOX را که به سمت حزب جمهوری خواه متمایل است نگاه کنید . از طرفی دیگر  CNNوجود دارد که میانه رو است وCNB  در طرفی دیگر که بیشتر دموکرات است. شما نمی توانید تمام این کانال ها را در یک بسته قرار دهید. کسانی که چپ گرا هستند کانال چپ گرا ها و کسانی که راست گرا هستند کانال مخصوص خود را نگاه می کنند و این موضوع در ارتباط با روزنامه ها هم صدق می کند. شما انتخاب رسانه ای زیادی دارید. به نظر من تنوع رسانه ای گستره اختیارات و آزادی عمل مالکان رسانه ها را محدود کرده است. هرچند این تنوع بویژه در ارتباط با رسانه های کوچک با مشکلاتی همچون مسائل مالی، بحث اشتراک و … مواجه هستند.

diggfacebookmyspacestumbleupontwitter
 

نظر شما

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>