RSS Feed tweeter facebook

تاریخ :2013 دسامبر 29 - 3:42 ق.ظ بازدید: 21,308 کد:7619
 
آقای ظریف؛ دیپلماسی ایران تورتیکولیس نگیرد/ ضرورت توجه به شرق

مالزی- اختصاصی پایک نیوز: از زمان روی کار آمدن دولت یازدهم به باور دوست و دشمن گشایش زیادی در رویکرد  دیپلماتیک ایران به مسائل بین المللی و جهانی ایجاد شده که مهمترین دستاوردهای عینی ان را می توان در دستیابی به “توافق ژنو” پس از چند دوره مذاکرات فشرده و سنگین و نیز از سرگیری سیاست تنش زدایی در منطقه خاورمیانه و کشورهای همسایه دید.

اما یادداشت حاضر نه به دنبال نقد و یا مدح دیپلماسی غربی و منطقه ای ایران، بلکه به دنبال برجسته کردن نقش و اهمیت جنوب شرق اسیا (بویژه حوزه ا.سه.آن) در اینده معادلات منطقه ای و بین المللی و پرسش این سئوال است که “ایا دیپلماسی ایران تا اخر به سمت غرب  و منطقه کج باقی خواهد ماند؟” یا چرخشی هم به سمت شرق بویژه جنوب شرق آسیا صورت خواهد داشت؟ اگر بلی، سمت و سوی آن چیست؟ مبنای آن چه خواهد بود و چه تمهیداتی برای آن اندیشیده شده است؟

در زیر به برخی از مهمترین دلایل اهمیت جنوب شرق اسیا (حوزه ا.سه.آن) و چگونگی ارتباط آن با منافع ایران در زمان حال و اینده اشاره می شود:

1-      ده کشور عضو اتحادیه آ.سه.آن براساس برنامه راهبردی از پیش تعیین شده قرار است تا سال 2015 به یک جامعه سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی منسجم با بدنه تصمیم گیری واحد همانند اتحادیه اروپا تبدیل شود. تحقق این هدف که چندان دور از انتظار نیست، از لحاظ سیاسی بدین معنی است که در اینده نزدیک ایران و اینبار در سمت شرق خود با یک “اتحادیه اروپایی” دیگری مواجه خواهد بود به طوری که اگر امروزه ما به دنبال کشورهایی همچون بلژیک، سوئد، سوئس و … هستیم تا یک رای در اتحادیه اروپایی برای مواقع اضطراری (مثلا شکستن اجماع آنها در اعمال تحریم، و یا محکومیت در موارد نقض حقوق بشری و  …) داشته باشیم، فردا باید به دنبال کشورهایی همچون ویتنام، کامبوج، سنگاپور، لائوس، مالزی، اندونزی  و … باشیم تا بتوانیم دوستانی قابل اعتماد در این اتحادیه جدید و به عبارتی بازیگر جدید در عرصه منطقه ای و بین المللی داشته باشیم.

از لحاظ اقتصادی تحقق جامعه آ.سه.آن بازار یکپارچه و بالقوه جذابی با جمعیتی بیش از 500 میلیون نفر ایجاد می کند که می تواند افق تازه ای برای صادرات ایران گشوده و در درازمدت نیز باعث متنوع ساختن سمت و سوی مبادلات تجاری کشورمان شود.

2-      دولت آمریکا و شخص باراک اوباما بارها اعلام کرده که مرکز ثقل دیپلماسی ایالات متحده  را از خاومیانه به سمت شرق و جنوب شرق آسیا تغییر داده و از این پس عمده برنامه ریزی ها، سیاست گذاری ها و استراتژی های این کشور متوجه این منطقه خواهد بود. هرچند این تغییر مرکزیت به هیچ وجه به معنای از دست رفتن اهمیت اروپا و خاورمیانه نیست، اما نشان دهنده اهمیت استراتژیک منطقه جنوب شرق آسیا برای آمریکا در وهله اول برای مهار قدرت نو ظهور چین و در مراحل بعدی برای استفاده از ان به مثابه اهرمی برای کنترل دیگر کشورهای مخالف آمریکا همچون ایران و … می باشد.

همین ویژگی های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جامعه آ.سه.آن ، به ویژه بازار 500 میلیونی و نیز منابع طبیعی و زیرزمینی بکر و دست نخورده این منطقه باعث شده که علاوه بر امریکا، دیگر قدرتهای جهانی و منطقه ای از جمله روسیه، اتحادیه اروپا، کانادا، ژاپن و چین نیز تلاش های گسترده ای از گذشته برای نزدیکی بیشتر به این منطقه آغاز کنند.

3-      سیاست نگاه به شرق ایران در هشت سال گذشته، درست یا غلط، بخش عظیمی از منابع مادی، اقتصادی و انسانی ایران را به سمت شرق گسیل داشته و رها ساختن آن و یا حتی کم توجهی به آنها در خوش بینانه ترین حالت می تواند به کاهش بهره وری و کارایی آنها منجر شده و در بدترین حالت نیز باعث اضمحلال آنها شود. به عنوان مثال می توان به ذخیره بخش عظیمی از ذخایر ارزی و طلای ایران در کشورهای هند، چین و مالزی، حضور هزاران دانشجوی نخبه ایرانی در کشورهای منطقه بویژه مالزی، چین، اندونزی و … اشاره کرد.

4-      حضور بیش از 2 میلیون 500 هزار شیعه در منطقه جنوب شرق آسیا که در کشورهای اندونزی، مالزی، تایلند، سنگاپور و …. پراکنده هستند. برخلاف پیروان سایر ادیان، ایدئولوژی در مذهب شیعه از اهمیت بسیاری برخوردار است و براین اساس حضور این تعداد شیعه پتانسیل بالقوه بالایی برای هرگونه استراتژی و برنامه ریزی بلندمت کشور محسوب می شود.

5-       رقبای ایدئولوژیک و منطقه ای ایران خیلی زودتر برنامه ها و استراتژی های گسترده ای برای حضور و افزایش نفوذ خود در منطقه شرق و جنوب شرق اسیا آغاز کرده اند. از مدت ها پیش مدارس و دانشگاه های وابسته به جریان “فتح الله گولن” در منطقه فعال و به تربیت نخبگان بومی برای روزهای مبادا مشغول بوده اند. همچنین نفوذ جریان های سلفی وابسته به عربستان و مصر نیز از گذشته در منطقه به شدت مشهود بوده و هست. هم اکنون دهها هزار دانشجو از منطقه جنوب شرق آسیا در دانشگاه های مصر (تنها از مالزی 9 هزار دانشجو در مصر مشغول به تحصیل هستند) و یا دانشگاه های وابسته به عربستان سعودی در سراسر جهان مشغول به تحصیل هستند. مراکز موسوم به خانه “فرهنگ عربستان” فعالیت های گسترده ای در یارگیری در بین نخبگان طبقه حاکم، نخبگان روشنفکر و نیز اعطای بورسیه های کلان به دانشجویان بومی این منطقه داشته و دارد.

مجموعه دلایل فوق نشان می دهد که بویژه با رویکرد جدیدی که در سیاست خارجی کشور ایجاد شده، هرچه سریعتر دیپلماسی کشور از کجی متمایل به غرب فعلی خارج و چرخشی هم به سمت جنوب شرق اسیا داشته باشد، بازهم دیر خواهد بود. با توجه به شرایط منطقه و تغییر و تحولاتی که در حوزه آ.سه.آن و حوزه های پیرامونی آن در جریان است، تدوین یک دیپلماسی فعال برای ورود به این منطقه، شناسایی جریان ها و کنشگران قدرت در این کشورها، شناسایی نخبگان و یارگیری در بین آنها، شناسایی منابع دانش و ثروت در این منطقه،  جریان شناسی رسانه ای، کشف حوزه های و حلقه های قابل نفوذ همسو و غیر همسو، شناسایی فرصت ها و موانع و ….. ضروری است. باشد که دیر نشود.

* نویسنده: عباس قنبری

در این زمینه بیشتر بخوانید: چشم انداز بحران شیعه در مالزی،  آسیب شناسی حضور ایرانیان در مالزی-بخش اول،  آسیب شناسی حضور ایرانیان در مالزی: بخش دوم،  ضرورت تدوین دیپلماسی دانشجویی فعال درمالزی.

diggfacebookmyspacestumbleupontwitter
 

Comments are closed.